ممکنه خیلی وقتا با شنیدن داستانایی درباره هیپنوتیزم و خواب مغناطیسی به وجد اومده باشین یا شاید جزو کسائی هستین که واسه یک بار هم که شده دوست دارین اینجور موقعیتی رو تجربه کنین. بیشتر مردم دوست دارن به قسمتای دست نیافتنی ذهن شون راه پیدا کنن. این قضیه می تونه تنها از سر کنجکاوی، تغییر دادن تصور و خاطره ای بد باشه که تو ذهن ما نفوذ کرده. در این مطلب، به توضیح هیپنوتیزم، کاربردها و نظرات مختلفی که درباره اش هست می پردازیم.

 

تاریخچه هیپنوتیزم

تقریبا از قرن ۱۸ میلادی، کارکرد هیپنوتیزم جایگاهی بین حقه بازی و درمون داشته. اما تازگیا به عنوان روش درمانی پیشنهادی واسه خیلی از مریضیا رونق گرفته. حالا می خواهیم وجود هیپنوتیزم رو بررسی کنیم و ببینیم واقعا اثرگذاره یا نه. و اگه جواب مثبته، مراحل اون چیجوریه؟

ریشه ی کلمه «هیپنوتیزم» از کلمه یونانی هیپنوز (hypnos) به معنی «خواب» گرفته شده. تحقیقات نشون می ده واسه اولین بار در قرن ۱۹ میلادی، مردی فرانسوی به نام اتین فلیکس (Étienne Félix) از این روش استفاده کرد. اون به نقش تلقین بر ذهن و مراحل روانی و رفتاری خاصی که شخص به خواب رفته تجربه می کنه، علاقه داشت. منابع دیگر نشون دهنده اینه که اولین بار جیمز برید (James Braid) دکتر جراح اسکاتلندی از این روش استفاده کرده.

بااین حال، بسیار قبل تر و در قرن ۱۸ میلادی، فرانتس مسمر (Franz Mesmer) دکتر مشهور آلمانی معنی خواب هیپنوتیزمی رو گفت. مسمر ادعا داشت که می تونه وجود چیزی به نام «مغناطیس حیوانی» رو ثابت کنه. تعریف این نظریه یه جور جریان نامرئی بود که بین مردم، حیوانات، گیاهان و اشیا «در حرکت» است و با دست کاری اون میشه بر رفتار مردم اثر گذاشت.

تمرینای ساختگی مسمر شروع خوبی واسه هیپنوتیزم به حساب نمی اومد، اما علاقه به ظرفیتای اون در مورد ی پزشکی هنوز ادامه داره. در قرن بیستم و بیست ویکم میلادی، تحقیقات بیشتری روی هیپنوتیزم انجام شد. درنتیجه، کارشناسان به درک بهتری از وجود و کارکرد اون واسه به دست آوردن امتیازات سلامتی و فوایدش رسیدن.

ما از هیپنوتیزم چه میدونیم؟

در مطلب جدیدی که در مجله مقالات علوم اعصاب و رفتار زیستی منتشر شده، هیپنوتیزم رو یه جور کنترل ضمیر خودآگاه تعریف کردن. در این مراحل «تصاویر ذهنی از فیزیولوژی، آگاهی و رفتار فرد پیشی میگیره.»

همونجوریکه نویسندگان این مقالات توضیح دادن، هیپنوتیزم طبق ی دو عنصر اصلیه: قیاس و تلقین. در هیپنوتیزم، «قیاس» اولین پیشنهادیه که در طول مراحل به سوژه داده می شه؛ گرچه جزئیات تشکیل دهنده ی اونم اونقدر مورد بحث و بررسیه.

تلقینای هیپنوتیزمی معمولا به عنوان مفاهیم کلی بیان می شن که در ظاهر موجب جوابای غیرمستقیم از شرکت کننده می شن. بعضی شرکت کنندگان تصور می کنن که هیچ کنترلی روی این موقعیت ندارن.

بعضی مردم توانایی تلقین پذیری بیشتری نسبت به بقیه دارن. طبق نتایج محققان، کسائی که در هیپنوتیزم از این توانایی بهره مند هستن، شاید حالت فکری آزادتری دارن.

حالت تلقین پذیری در هیپنوتیزم یعنی بتونیم: تغییراتِ تلقین شده در مورد ی فیزیولوژی، ادراکات، احساسات، افکار یا رفتار رو تجربه کنیم.

روشای تصویربرداری عصبی نشون می ده که افرادی که از توانایی تلقین پذیری بالایی بهره مند هستن، در قشر جلوی مخ و سینگولیت کورتکس شون سطح فعالیت بالاتری در مراحل مختلف هیپنوتیزم دارن.

این قسمتای مغز شامل طیف عملکردهای پیچیده ای مثل حافظه و درک، پردازش احساسات و یادگیری وظایف می شه. با وجود این، ساختار خاص مغز (که در هیپنوتیزم در جریان قرار میگیره) بازم نامشخصه.

هیپنوتیزم و درک

خیلی از تحقیقات، هیپنوتیزم رو به طور خاص به فرایندهای ادراکی در رابطه میدونن و اونو به عنوان «پدیده ای که شامل تمرکز دقیقِ پذیرنده می شه» توضیح میدن. بعضی نشونه ها دلالت بر نقش هیپنوتیزم در کنترل انتخابی تمرکز دارن.

رابطه بین هیپنوتیزم و وضعیت حواس جمعی طبق ی نتیجه تجربه های گذشته تقویت می شه. در این تجربه ها، تلقین هیپنوتیزمی واسه تغییر درک و آگاهی درباره مسائل مختلف استفاده کرده می شده.

مثلا، از عمل تلقین واسه تحریک درک پریشی (در این حالت فرد می تونه اشیا و اشکال رو حس کنه اما قادر به تشخیص هوشیارانه ی اونا نیس) استفاده شده. در آزمایشای دیگر، نقش تلقین واسه دست کاری مراحل چشمی (یه جور توانایی مغز در تشخیص اشیا در فضا و بازشناسی حالتای اون) تعریف می شه.

بیشتر این اثرات، هیپنوتیزم رو به نمایشی جذاب تبدیل می کرده که وقتی به عنوان یک حقه جادویی استفاده می شده، موجب ترس و خنده می شده. گرچه، عمل هیپنوتیزم بعضی وقتا و بی بعضی وقتا توجهات مختلفی رو به خود جلب کرده، اما شاهکارهای «هیپنوتیزم کنندهای» آماتور باعث تشکیل نتایج غم انگیزی شده.

یکی از کسائی که در آخرین هیپنوتیزم خود، تجربه ای مشکوک و نامعلوم داشته، این اتفاق بد و حس اضطراب پس از اونو این جور توضیح داده:

«من در حالت خلسه بودم. به من گفته شده بود که قادر به پیدا کردن اتاقم در هتل نیستم، چون تموم شماره اتاقا به عددهای چینی تغییر کرده. من حدود ۲۰ دقیقه گم شده بودم و فقط در دور قدم می زدم و می تونستم خطوط عجیب زبون چینی و همه محیط رو ببینم.»

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   هیجان در تخفیفان؛ پیشنهادهای ویژه در ماه مهمانی خدا 

بازگشت به زندگی گذشته: فراموشی طولانی یا خاطرات تقلبی؟

نگرانی دیگر در مورد کاربرد هیپنوتیزم مربوط به بازگشت زندگی قبل (رگرسیون) از راه هیپنوتیزمه. «درمان شناسی بازگشت» روشیه که ادعا می کنه، میتونه خاطرات سرکوب شده ی شخص رو که مربوط به سوءِاستفادها و ضربه های روحی اون در زمان کودکیه، کشف کنه. بعضی وقتا این روش در بررسی هیپنوتیزمی استفاده می شه. این نوع بررسی، دسته ای از ترکیب تکنیکای هیپنوتیزم و بررسی روانیه.

کودکی-نام-تصویر

بعضی مدعی هستن که هیپنوتیزم می تونه به بازگشت زندگی گذشته و خاطرات ماوراءالطبیعه زندگی قبلی هم کمک کنه.

تحقیقات موجود نشون می ده که تلقین هیپنوتیزمی می تونه در ایجاد خاطرات دروغین مؤثر باشه و این اطمینان رو حاصل کنه که این احکام خیالی به قوت خود باقی خواهند موند. اینجور یافتهایی، بازخوردی منفی بر ادعای برگشت از زندگی گذشته و پس خاطرات حاصل از این راه داشته.

با این حال، تحقیقاتی هم وجود دارن که مدعی هستن هیپنوتیزم می تونه باعث تقویت حافظه شه، اما سطح این پیشرفت بسته به انتظار هر فرد، متفاوت هستش.

کاربرد هیپنوتیزم

در هیپنوتیزم توانایی پنهانای واسه ایجاد تغییر در درک هست. این چیزیه که به عنوان راه و روش درمانی مکمل، جایگاه تازه ای پیدا کرده.

درحال حاضر، در اروپا و آمریکا، هیپنوتیزم درمانی واسه کمک به خیلی از موقعیتای پزشکی و درمانی استفاده می شه. این روش درمانی، به افراد واسه آزادی از عادتای منفی که اثر جدی بر سلامت شون داشته کمک می کنه.

هیپنوتیزم درمانی در موارد ذکرشده در پایین به کمک افراد اومده:

۱. سندروم روده تحریک پذیر (IBS)

تحقیقات نشون می ده که هیپنوتیزم می تونه واسه یه مدت کوتاه، در آرامش نشونه های سندروم روده تحریک پذیر مؤثر باشه. اثرات دراز مدت این روش هنوز به طور قطعی آزمایش نشده.

۲. بی خوابی و مشکلات خواب

هیپنوتیزم می تونه به کنترل بی خوابی، کنترل کابوس دیدن شبونه و عوامل ترس از خواب (که معمولا بر کودکان بین ۷ تا ۱۲ سال اثر می ذاره) کمک کنه. مشکلات خواب غیرمعمولی تر، مثل راه رفتن در خواب هم با این روش درمان می شه. تمدد اعصاب و کنترل تنفس هم با کمک هیپنوتیزم امکان پذیره.

۳. میگرن

بعضی تحقیقات نشون می ده که هیپنوتیزم می تونه در درمان میگرنا و سردردهای عصبی مؤثر باشه. به دلیل اثرات جانبی پایین در روش هیپنوتیزم، این روش درمان جانشین مطلوبی به حساب بیاد.

۴. کنترل دردهای بالینی

هیپنوتیزم می تونه بر مشکلات بعضی جراحیا اثر آرامش بخش داشته باشه. تحقیقات درباره اثر هیپنوتیزم نشون دهنده اینه که شاید استفاده از این روش می تونه به زنان در کنترل درد زایمون کمک کنه. گرچه مشاهدات متغیری در این مورد هست.

۵. ترک سیگار

تحقیقات دقیق «مرکز ملی پزشکی مکمل و جانشین (NCCAM)» بر این ادعاست که هیپنوتیزم درمانی، به ویژه وقتی با روشای درمانی دیگر ترکیب شده باشه، می تونه به کسائی که قصد ترک سیگار رو دارن، کمک زیادی کنه. در این مورد هم نتایج مختلفی به دست اومده.

کاربردهای خونگی از روشای هیپنوتیزم درمانی

به طور دهن باز کن و رو به افزایشی، «تلقین به نفس» و «تکنیکای تلقین هیپنوتیزمی» به عنوان یه جور روش «هک زندگی» (استفاده از روشای سریع و میانبر واسه حل مشکل و رسیدن به نتیجه دلخواه) قلمداد می شن. بیشتر مواقع، کارشناسانِ هیپنوتیزم و رسانه ها، روشای تلقین به نفس رو یه جور میانبُر واسه رسیدن به آرامش و افزایش اعتماد به نفس معرفی می کنن.

پیشنهاد محققان واسه نتیجه گیری بیشتر از این روشای ساده، داشتن درجه بالایی از تلقین پذیریه. اونا بعضی وقتا به مراجعه کنندگان پیشنهاد می کنن تا این تکنیکا رو به عنوان مکمل درمانای تخصصی در خونه تمرین کنن.

یکی از کاربردهای عجیب استفاده از روش تلقین در هیپنوتیزم، در یکی از کتابای کودکان استفاده شده. کارل فورسن Carl Forssen نویسنده ی سوئدی با داشتن علم روانشناسی در کتابش به نام «خرگوشی که می خواد بخوابه» از این تکنیک واسه به خواب بردن کودکان بدون هیچ جنجال اضافه ای بهره برده.

هیپنوتیزم و مدیتیشن

بعضی محققان به رابطه های گسترده و نزدیک بین هیپنوتیزم و روشای مدیتیشن اشاره کردن، چون هر دو نقش مهمی در کنترل ذهن و جسم دارن.

از طرف دیگه، عده ی دیگری از محققان ادعا می کنن که هیپنوتیزم و مدیتیشن فرایندهایی جدا از هم و غیرمشابه دارن، چون هرکدام بر ساختار متفاوتی استوار هستن. بحث اونا اینه که از پایه در مراحل هیپنوتیزم، از راه «حقه زدن» به مغز، درک و برداشتای شخص تغییر می کنه. این در حالیه که مدیتیشن به معنای فریب کاری ذهن نیس و فقط آگاهی فرد رو تقویت می کنه.

تمرین هیپنوتیزم تقریبا بیشتر از ۲۰۰ سال رواج داشته، اما با وجود این، هنوز خیلی از ساختارای اون به شکل ناشناخته باقی مونده. گرچه که «مغز» کلید اصلی در انجام این روش حساب می شه، اما اثرات اون تا حدودی به تعاریف ماوراءالطبیعی هم نزدیکه. تا زمانی که این وسیله جذاب به نام «هیپنوتیزم» رو به طور کامل نشناخته ایم، راه های کشف نشده ی بسیاری جلو ما هست.



دسته‌ها: آموزشی